« Ar c’hwitadenn wir nemetañ eo chom hep klask.
Ha muzul ar berzh,
Marteze eo penaos e teuomp a-benn da dalañ ouzh an distaolioù.
N’eo ket grevus ma soñj dimp ez omp re gozh,
rak re a aon hon eus pe rak dipitet omp.
Sevel a reomp diouzh ar mintin.
Ober a reomp hor gwellañ.
Ne gont netra ken. »
Oliver Parker
An Uhelgoad – 12 a viz Mezheven 2021
Ker Tad-kozh.
Boulc’het on.
Peogwir emaon o paouez kejañ ganit evit ar wech kentañ.
Dec’h, e ti un amezegez eus Kermaria.
Tost dre zegouezh.
Harzet e oa bet ac’hanon an deiz a-raok en ur glevet ac’hanon o kanañ e brezhoneg, er straed a-dal d’ar gêr.
« Peuzheñvel out ouzh da vamm » he doa lavaret din… « Ya, goût ‘ran piv out-te! »
Alberte en doa anavezet Pêr, mab Yvonne, mab-bihan da Louise, a orin eus Berrien.
Berrien, kêr-benn Menez Are, un nebeud kilometroù e norzh an Uhelgoad.
Pa oan o vont tre er gêr e ouien e oan oc’h ober traoù gant un den a anavez mat ma familh vamm.
Met ne’m boa ket doujet e vefe an itron ur lignezour entanet.
War e daol er saloñs ez eus teuliadoù, luc’hskeudennoù, dielloù… bloavezhioù labour hir ha pizh.
Evidon-me, kavern Ali Baba.
« Alberte, gouzout a rit un dra bennak diwar-benn ma zad-kozh? »
« Ya, ur poltred am eus memes! Gortoz’maon o sellet… »
Emañ ma c’halon o pakata. Ma daoulagad a glink. Ma talbenn ‘zo o krizañ. Hunvreal a ran pe petra?
« Dal… setu anezhañ! Pierre Marie. Pierre Marie Blanchard. Bet ganet e 1909, marvet e 1943 d’an oad a 34 bloaz. Greunitour e oa e respet an Uhelgoad. »
Ur sioulder.
Ma zad-kozh mamm.
Da luc’hskeudenn a zalc’han em dorn. Ul luc’hskeudenn eus ur mare all. O sellet ouzhit emaon. Ken yaouank out. Marvet en a-raok moarvat abalamour d’ar poultrenn garreg a zo bet peget war da skevent.
Daoust hag abalamour n’he deus ket bet amzer da anavezout dit he deus roet da anv-bihan din da verc’h, da vamm?
Abalamour d’an degouezhioù degouezhet (pe d’ar sinkronelezh gaer?) e ran anv, abaoe daou sizhun, just a-walc’h eus istor greunitour.
Ken fromet on.
Ker Tad-kozh. Me n’he deus ket anavezet ac’hanout morse, a zo e Breizh evit dastum an tonioù. Adkavout ar familh vreizhat-se a zo bet laeret din.
Me a zo distroet war ma douaroù evit pareañ.
Dediñ a ran al linennoù-se dit hag ar re a zeuy da-heul.
Pierre Marie Blanchard, gouestlañ a ran ma beajoù dit.
Ma skridoù, ma c’hejadennoù, ma savadennoù hag ma kouezhadurioù.
An disheolioù hag ar gouleier am eus kroaziet abaoe tregont vloaz, e pevar c’horn ar bed.
Norvegia, inizi Lofoten, Navire Polarfront – Kerzu 2019
Dibenn an endervezh, mor sioul ha torr er-maez.
Lorc’hus e oan o kinnig d’ar veajourien ma brezegenn diwar-benn « Oadvezh ar Vikinged ».
Staliet e saloñs al lestr e oa bodet ma strollad bihan : ar gerent war ar c’hadorioù-vrec’h, ar vugale e-kichen anezho, si
Lañset-mat e oa.
Ha neuze… Ha goude-se hon eus kroget da winañ un tamm muioc’h eget kustum.
Hag un tammig muioc’h c’hoazh… Hag un tammig muioc’h c’hoazh… Betek ma titlen kentoc’h eget ma ne gomzan… ha d’ar vugale da c’hoarzhin.
Goulenn a ran un ehan, mont d’an dreuzell ha mont e darempred gant ar skipailh.
Eno e sell ar c’homandant ouzh an oabl gourdrouzus, ouzh an houl a ya war-raok hag a zistaol hep soursial :
« Gwallgaset ‘vo! »
Lod a guita al lec’h evit mont d’o c’habin… Ha buan-tre e vez an holl oc’h en em vorañ.
Ne’z an ket da lakaat ac’hanon da bediñ kennebeut pell-pell : lestrañ a ran en urzh ha talkie-walkie, ha mont war-zu ar gwele.
Mont a ran da hiraat ha da c’hortoz e tremeno an traoù.
Met pegeit e pado?
Ar c’haser-degemer a lakaio ac’hanon da c’houzout keloù an dreuzell.
Eus al lec’h m’emaon e tro ar bed hiviziken eus an nec’h d’an traoñ, ha goude-se eus an tu kleiz d’an tu dehou « ha kenderc’hel »
Ar menezioù rusian-se a vo pignet ha diskennet e-pad tost pevar eurvezh.
A-benn nebeut e vo an holl vadeziantoù e-barzh ma c’hambr. Ranket em bije soñjal serriñ an tiretennoù, goullonderiñ an estajerennoù.
Ma gwerenn-vri kaer – an hini prenet en davarn ar c’horn-bro – a darzhas, ar bokinoù, an ordin hag ar voutailhad dour e Kologna a oa o tigreskiñ.
Ne c’hellan ket sevel evit dastum petra bennak.
Ne c’haller ket plediñ gant al lamm a vez graet war an dour bremañ.
Bep vunutenn, en un tu hag en tu all, e vez beuzet ma fustilh gant an dour.
Soñjal a ra din e vo echuet an traoù gant an dour.
Ken bihan omp e-kreiz an diventelezh-se…
Biskoazh n’em eus bevet traoù evel-se.
Soñjal a ra din n’eo ket an dud kennebeut!
Skarzhañ a ran evit chom hep kouezhañ eus ma gwele… Hag ar frazenn a oa bet skrivet din gant ur mignon d’an deiz a-raok : « Pêr, er barroù-amzer zoken, out gwarezet. »
Ne c’hoarzhin ket, burzhud! Met n’em eus ket an nerzh da zigeriñ ur lagad.
Pa soñj din e kendalc’h ma c’henlabourerien d’ober traoù er memes mare, evit derc’hel d’hon hent ha d’hor surentez.
Penaos e reont evit chom en o sav? Harozed eo ar vartoloded!
Ha goude-se, tamm-ha-tamm e sioul an houl.
Tamm-ha-tamm, goustadik, met sur a-walc’h, e tiskennin an dorn, an talbenn, an daoulagad.
A-benn ar fin e oa erruet ar Polarfront er porzh.
Hor bag bihan met bras en deus trec’het a-walc’h war ur gorventenn sakr :
un houl sinkle ha avelioù nerzh 9 (War ur skeul 12 : an draezhenn uhelañ eo!)
Met ne ouio nemet warc’hoazh.
Evit ar poent on hiraet, goullo on, hep nerzh.
Jerez de la Frontera, Andalouzia – 19 a viz Gouere 2019, 8 eur vintin
Mont a ran er-maez eus ar gêr, lakaat a ran ma tokarn gantañ, toullañ ma marc’h-houarn ha mont a ran dre straedoù kêr betek al labour.
War an hent emaon o tremen dirak Alcazar (palez an impalaer), ar Moskeenn deuet da vezañ an Iliz-veur hag en-dro da « mogerioù gwenn e goueled Spagn ».
Plijus eo ar wrez c’hoazh. Adalek 10 eur e vo an tommder. Evel c’hwezh Xeres a dec’ho kuit eus ar c’havioù d’enderv.
Bevañ a ran en ur gêr hag a c’hwezh mat ar gwin mat, plijus eo!
Setu ma’z on en Andalouzia abaoe miz hanter, oc’h ober ur staj en ur gevelouri eko-touristerezh. Ha kemeret em boa ma merkoù eno, tamm-ha-tamm, bemdez ha diouzh an emgavioù.
E-pad ar sizhun e tremenan ma devezhioù er burev pe en diavaez gant an heñcherioù : Pe abred diouzh ar mintin diouzh ar mintin, pe diwezhat diouzh an noz evit pour
Skoazellañ a reomp strolladoù war gwenodennoù ar menezioù, lec’hioù istorel pe un tañva d’ar steredoniezh.
Pepe, Paco, Rodri, Charo… Ma c’henlabourerien a zigarez ac’hanon dre o anaoudegezh… hag o humilded.
Deskiñ a reont kalz din hag a-hend-all e klaskan degas ma skodenn d’an embregerezh bihan-se :
Troidigezh al lec’hienn web, raktres kenlabour gant Ensavadur Frañs, prientiñ ur weladenn heñchet e dibenn ma staj…
Un dra all da welet : ez on e-barzh ar « C’hlub kaozeal kengret ». Eeun eo ar reolenn : deskiñ spagnoleg, galleg pe saozneg gant studierien, ervroidi, retredidi pe tud dilabour en-dro d’un den bennak… pe meur a werenn!
Priz an emezelañ : ur c’hilogramm boued na c’hall ket bezañ kollet evit mad ur gevredigezh a garitez eus ar vro.
Un dachenn emgavioù eus ar c’hentañ eo ar c’hlub-mañ.
An andalouzoù a ziskouez ac’hanon. Ar ster-se eus an distagadur a vez roet dezho, ar c’hoant-se da dennañ splet eus traoù mat ar vuhez.
N’eus ket ur c’hazh er straedoù etre 1 eur ha 6 eur noz : an holl en o c’housk-aez!
Met diouzh an noz e tihun kêr, en em leuniañ a ra an tavarnioù, tud a-leizh er plasoù, flamenco a ziskoazh betek diwezhat en noz.
Ar re a sav diouzh ar mintin a hañval bezañ er c’hornôg penn-da-benn, hag adlakaat a reont se diouzh an noz end-eeun.
Carpe Diem.
« Que Nada te pare »… Ra ne chom netra a-sav!
Brav-tre eo Spagn.
Port au Prince – Kentañ a viz Here 2009
Hollgaer e oa ar veaj betek ar Cap Haïtien.
An amzer sklaer, ar menezioù uhel, ar plaenennoù trovanel ma veze diskouezet skeud bihan ar biñsaskell warno…
Cap Haïtien eo an eil kêr vrasañ er vro.
En norzh d’an enezenn ez eo ul lec’h karget a istor peogwir ez eo un tamm lec’h m’eo bet kroget pep tra en Haiti.
E 1492 e oa bet dilestret gant Christophe Colomb, war hent ar Bed Nevez, gant tri bag-dre-lien ha pevar-ugent-ugent den en o bourzh.
Amañ ivez e oa bet krouet ar stourm a-enep ar sklavelezh hag evit dizalc’hiezh ar bobl du kentañ e 1804.
Chom a ra aspadennoù eus kalz a savadurioù kreñv, ur savadur trevadennel gwarezet dreistordinal, ha eus an eil re d’ar re all, traezhennoù kartennoù d’an dourioù klouar ha treuzwelus.
An trede gweladenn eo a ran da-geñver ma stummadurioù er rannvroioù.
Goude ar Gevred hag ar C’hornôg, setu ac’hanon en Norzh.
Hervez ma steuñv labour boas ez an da dremen div sizhunvezh eno.
Dek devezh da reiñ kentelioù stlenneg d’am c’henseurted.
Plijout a ra din ar vuhez-se er gefridi.
Beajiñ e-unan zo un avantur dija.
War al lec’h, diskoulmañ ar c’hudennoù lec’haveiñ zo ul lodenn eus ar vuhez pemdez.
Un dae eo ma c’hlas redadennerien da dalañ outo forzh pelec’h e tremen.
Peogwir e faot din e vefe peurvat.
Fellout a ra din e vefe an holl o teskiñ – me hag all – e vefe an holl en o aez, ne vern petra e vefe e live, ne vern petra e ve
Lakaat a ran ma holl stripoù eno.
Echu eo an devezh, laouen on met ne c’hallan ket ijinañ doareoù gwelloc’h da vevañ ha da veajiñ, da labourat, hag emichañs e sikourin un dra bennak.
Port au Prince. Jacmel. Gonaïves. Cap Haïtien.
Er miz a zeu e tleffen bezañ e pennlec’h Hinche, e-kreiz ar vro, war ar Bladenn Greiz, ar “Plateau Central”.
Ar mintin-mañ, pa oan dihunet em eus ar soñj kentañ-se – ha n’eo ket souezhus gwelet an degouezhioù :
« E gwirionez, pelec’h emaon er mare-mañ?! »
Un taol-arnod disheñvel-mik eo an amzer a dremenan er gêr-benn.
Kêr vras. Dilennerez.
Ezel on eus un tolpad-kêrioù eus Karib. En em soubañ a ran, en em soubañ a ran.
Fardet eo ma buhez pemdez gant ur benveg ret-holl : ma c’harr-tan.
Kas a ra ac’hanon d’al labour bemdez, 20 kilometr mont-ha-dont eus ur veaj hardizh e trowardroioù kêr.
Plijout a rafe din kas ac’hanoc’h d’ober un dro e-pad an dibenn-sizhun!
N’eo ket an deiz, re domm eo evit gwir.
Met da noz : Ouaouh! Gwelet a reoc’h an dra-se…
Ar straedoù pempet a yae er-maez eus o friturioù hag obererezhioù a yae d’ober anezho.
Berzh bras a rae ar riblennoù-straed hag ar boulouardoù a-boan goulaouet.
O verdeiñ war ma divrodegoù e kêrig kreol emaon, o verdeiñ en ur bern tud skuizh, son ha birvilh.
Me, e-kreiz ar janglenn c’hêrioù “afro-caribéenne”.
Ushuaia – 14 a viz Gouere 2010
Morse ne vin skuizh o veajiñ.
Morse ne c’hoantin da bourmen ma bizied war ur gartenn, gant ar c’hoant da vont war al lec’h evit gwelet peseurt neuz a vo.
Klask kompren ar pezh a vez lavaret “amañ” gant an dud ha klask komz o yezh. Bras eo ar bed, dibar eo ma c’huriusted.
Setu ar pezh a ro buhez din a-viskoazh : An dianav.
Mont war-zu an dud-se, ar sevenadurioù-se, ar maeziadoù-se.
Pa oan bugel e oa, em c’hambr, ur voul douarel hag a dalveze da lamp-chantele.
Soñj am eus, diouzh an noz, o sellet ouzh ar voul sklêrijennet-se e-pad eurvezhioù. N’ouzon ket perak, boemet e oan.
Abaoe 20 vloaz, abaoe ma labouran, setu ar pezh a ran.
Displegañ ar pezh a c’hounezen en ur vont a-hed kilometradoù. E Frañs, en Europa, er bed…
An nec’h hag an traoñ a ya ganin. An douetañs hag ar surentez, an digenvez hag an emgavioù, ar fazioù hag an darvoudoù.
Met atav – atav – an drugarez hag an emskiant da gaout kalz, kalz a chañsoù.
Ma paseporzh hag ar pezh a zesk din eo tout ar pezh am eus. Ne faot ket din ober netra ken.
26 a viz Mezheven 2010
Mont a ran kuit eus Porzh ar Briñs. Kuitaat a ran Haiti evit pevar sizhunvezh. Ma Haiti. Ma Haiti a chom bev.
Er c’hwec’h miz tremenet ez eus bet reveulzius, prizius, dic’hortoz, fromus.
N’ouzon ket penaos derc’hel kont anezho. Ezhomm am eus da vont pell.
Tuadur ar Su. Div zevezh e Panama.
A-us d’an tamm douar strizh-se a zisparti ar Meurvor Atlantel diouzh ar Meurvor Habask e tilezan an div meurvor e-pad un nebeud eilennoù war un dro.
Dalc’hmat a ran an traoù dreistordinal en daoulagad.
Hag hini genoù ar ganol a welan an deiz war-lerc’h. Labour ijinouriezh hoalus. Ur vro, un douar-bras zo bet troc’het e daou evit lakaat ar bagoù da dremen enni. Wow!
Kentañ a viz Gouere, Montevideo
Brav-tre on.
Deuet e oan amañ e 1992.
Eno em boa dizoloet un dra all estreget Europa, ha desket em boa spagnoleg.
Dario, Luis-Mi, Alejandro zo deuet da gerc’hat ac’hanon en aerborzh.
Diwezhatoc’h e adkavin Christine, Inès ha Lali na’m eus ket gwelet abaoe 18 vloaz.
Mont a rin neuze da Vez Gonzalo, ur mignon milourel eus Uruguay hag a laboure evit an ONU. Er c’harter-departamant e oa aet da get da-geñver ar c’hrenn-douar d’an 12 a viz Genver tremen.
Gonzalo, setu unan eus an abegoù ma ran ar veaj-se en Uruguay.
5 a viz Gouere, Buenos Aires
O Buenos Aires! Sot on gant ar gêr-se. Diouzhtu.
Ur gêr divent, entanet, pinvidik a istor hag a grugelloù.
Pariz eo gant hoal ha dizurzh Amerika Latin.
Lojet on e ti Paul, breur ma mignonez Ana.
Emaon o vont da zebriñ e ti o zud, Shella ha Guillermo.
Mont a ran da vale gant Nando, ur c’henseurt arc’hantinat hag a zo o chom e Porzh ar Briñs e-pad ur mare.
Ar metro, ar bus, ar boulouardoù, ar plasoù… na c’hallan ket mont a-dreuz. I LOVE Buenos Aires!
Ha neuze ez an da vont war-zu ar Su.
3000 kilometrad busoù a dreuz ar Pampa, Patagonia ha Douar an Tan.
Renerezh Ushuaia.
50 eurvezh beaj – war-dro 10 bemdez. Pazennoù war an hent : Bahia Blanca, Puerto Madryn, San Julian, Rio Gallegos.
Devezhioù ha devezhioù hent a-zehoù, eus ar parkeier da goll gweled.
N’em boa ket soñj e c’hallfe Arc’hantina bezañ ken bras.
Seul vui e tiskennan, seul yenoc’h e vez, seul vui e vez noz.
Evit kavout amañ an deiz a sav da 10 eur vintin hepken.
Setu emaon 13 200 kilometr diouzh Pariz ha 1000 kilometr diouzh Antarktika hepken.
Amañ emañ ar menezioù a-benn ar fin.
An erc’h a c’hole an uhelañsoù, ar skorn a laka an hentoù da riklañ.
Santadurioù iskis e-kreiz miz Gouere!
14 a viz Gouere, Gouel broadel
Warc’hoazh emaon war-nes kregiñ ganti.
Ma’z a mat pep tra e kouskin e Punta Arenas e Chile.
Evit ar bazenn nevez-se, evel evit pep beaj nevez, e c’houlen gwarez an aeled.
Evit ar bazenn nevez-mañ, evel pep beaj nevez, ez an kuit gant ma douetañs hag ma surentez, ma digenvez hag an emgavioù…
Republik Dominikan – 20 a viz Genver 2010
Al lenner mp3, ar penn a-dreñv hag ar galon pounner o deus ambrouget ac’hanon a-hed an distro iskis-se davet Sant Domingue.
An tristidigezh, ar sioulder, ar c’houmoul ha goude-se ar mor bras e foñs, hag ar c’hleuz en aerborzh etrebroadel Las Americas.
Leun e oa ar c’harr-nij da strakal, gant implijidi denegour hag ostilhoù mezegel evit an darn vrasañ anezho. An holl re n’hallont ket douarañ e Porzh ar Briñs a ra se amañ. Evel me a-hend-all.
NGOoù eus ar bed a-bezh zo : Europa, Stadoù-Unanet, Azia. Hag ar strollad-se a zeu eus Suafrika. Paotred eus ar merc’hed yaouank mousc’hoarzhus, o deus tokarnioù gwenn staget ouzh o seier kein.
En hall degouezhout n’emañ ket ma c’henseurt en emgav. Den gant ur banktenn em anv. Ne zeuan ket a-benn da gejañ gant ma mignon haitiat Josué. Ne c’haller ket kaout postoù internet.
Kaoc’h. Un tamm diaesoc’h eo an traoù gant kement-se, met mont a rin d’en em zibab.
Kemer a ran un taksi hag a laka ac’hanon da baeañ ur priz rust-kenañ ha da vont war-zu kreiz-kêr. Sikour a ra ac’hanon da glask ur gambr-ostel evit an noz.
Ober a ra war-dro an holl vrezhonegerien.
Digor e vez ar prenestroù evit lezel an aer fresk da zont. Er-maez e c’hwezh ar gazon troc’het. Iskis eo, pa oa un nebeud eurvezhioù zo, e oa ar goañv e Frañs.
Adkavout a ran Santo Domingo, ur gêr hag a zegas soñj din en un doare iskis eus Montevideo.
Ha laouen-bras on o kaozeal eus Spagn, bremañ muioc’h eget biskoazh.
Lavaret a ra ar bleiner din e oa bet santet an douar-douar d’an 12 a viz Genver tremenet betek amañ, 370 kilometr diouzh ar c’hreiz-kêr. Un digarez marteze eo evit Republik Dominikan hag Haiti da sevel liammoù kengretoc’h.
Goude meur a zoare-arnod (etre an douristed boas hag an holl saveteerien-se a zilestras, e voe taget al letioù), lakaat a ran ma malizenn en ur gambr da 80 dollar noz.
A-benn ar fin e teuin a-benn da vont e darempred gant ma c’henseurt. A-hend-all, ur postel ha n’em boa ket gallet lenn anezhañ, ha laouen omp bet gantañ.
N’eus kudenn ebet, gwelet e vimp warc’hoazh.
Evit poent e fell din kousket.
Arabat soñjal er pezh a vez miret ganin an deizioù da zont.
War an hent da Gompostela – Eost/Gwengolo 2014
« Kerzhit kalonek, Pêr, 10 post tredan da dremen a-us hag un toullad diskuizh a rin. Sell, 100 metr zo etre pep post, ouzhpenn un hanter gilometr bennak zo d’ober pedalennoù! Ale kalonek Pierre, gallout a rez en em gavout… »
Doue n’eo ket kalet ha sot an holl draoù-se.
Emaon o vont da Gompostela. War ma marc’h-houarn. Abaoe ar 25 a viz Gouere.
Ur veaj a-ratozh evit 2 viz pe war-dro. 2 viz gant un diskoulm, ur gartenn Michelin hag ur barda a-bezh war an douger-bagajoù.
Loc’het e oan eus Berck-sur-Mer ha baleet e oan war-dro 50 kilometr bemdez.
Treuziñ a rae Pêr Frañs eus an hanternoz d’ar su, Spagn eus ar reter d’ar c’hornôg.
Treuziñ a ra ar c’hêrioù, ar maezioù, ar plaenennoù hag ar c’hougoù menezioù.
Emañ an hent-se o kouezhañ a-bik anvet.
Distreiñ a ran eus Haiti d’al lec’h ma’m eus tremenet 5 bloaz.
5 bloaz eus ma buhez dindan an heol ha krugell « perlez an Antilhez ».
Ur ile, ur vro he deus laeret ma stripoù war un dro ha roet kement a draoù din.
Emaon o paouez kuitaat kenlabourerien, mignoned, ur familh am eus graet anezhi ha ne welin morse en-dro moarvat. Haiti da viken em c’halon.
Ur wech distro d’ar c’herc’heg e santimant din bezañ distegnet.
Gant pep tra. An dud, penaos ez a an traoù en-dro. Ur vro iskisoc’h eget Frañs.
Met un tamm amzer hag arc’hant am eus a-gostez.
Setu ma’m eus ur soñj skedus-kenañ : prenañ ur gartenn, pourmen ma bizied warni ha lakaat anezho da riklañ betek Galiza. Ha ma vefen o pirc’hirinañ?
Prenañ a ran ur marc’h-houarn, un deltenn, un dachenn-gampiñ gaz, prientiñ a ran ma hent hag ma moledoù, ha setu ma’z on a Deiz Sant-Jakez.
War ar marc’h-houarn-mañ evit mont da Gompostela e vo dastumet ma heñchadur, a-hed an deizioù hag an imorioù, ma ouelioù hag ma c’hwezhadur.
A-wechoù ez eo ar galeoù e gwirionez. Ar glav, an arnev, ar chas a vank da zebriñ ac’hanon a soñje e pep tra.
Met peurliesañ ez eo an emgavioù dibar, ar gweledvaoù na c’haller ket ankounac’haat, ar mareoù ma chome an dud a-sav evit evañ un hanter litrad dour pe mont tre en ur chapel.
Bewech da noz, pa vezan skuizh penn-da-benn ha prest da gousket da vat, e savan un toullad sklêrijenn war ma livadenn teltenn, evel ma tigoren dor un ostel 5 steredenn.
Un eürusted dizave. Hep kevatal e-pad ma daou-ugent vloaz bennak.
Tarapoto, Perou – Gwengolo 2006
« Er penn kentañ ne oa nemet mein o ruilhal e goueled ar stêrioù kement ha kement gwech ma teuent un deiz da vezañ koad ha ma saveteent en o gwrizioù lezennoù Ar re gozh a lavar e oa bet ganet an Amazonia evel-se.
Ha abaoe, e-kreiz ar c’hoad, e vez kelennet gant pep plant eus orin mab-den hag eus hini mab-den. Ar pobloù bet ganet en o zouez e oa ar warded, ar pareourien en-dro dezho, ar pennoù-bras kuranderos.
Bep noz e vez evet ganto breou sakr ar Vadr Ayahuasca, lianenn ar re varv, a ro tro dezho, en ur stad emskiant kemmet, da gejañ gant »
Tri sizhun zo e oan e Perou, tri gwech zo e oan o kemer ar breouaj-se, e ran ar renad-se, e ran ma digenvez. Ha gallout a ran ober muioc’h.
Sot on bet gant kement a arc’hant, kement a gilometroù. Mont ken pell evit klask respontoù ha remedoù, klask ul lec’h evit lakaat ma brec’hennoù.
Re ziaes eo an dra-se, a-fet korf em eus lakaet ar varrenn re uhel.
Ar plant-se, al lidoù-se, ar chamaned-se, a ouzon ez int madel, met trawalc’h zo ganin. C’hoant’m eus distreiñ d’ar gêr.
Met pelec’h ‘mañ ma zi? Pelec’h ‘mañ ma mamm?
An Havana – Genver 2011
An trak a oa ganin.
Dilestrañ evel-se hep anavezout den ebet.
N’eo ket ar wech kentañ koulskoude. Graet em boa se a-raok dija!
Ha koulskoude tout ar pezh a santan alies pa erruan ma-unan en ur gêr estren.
Bresk ha hep merkoù.
Met reizh eo, neketa?
Mab-den en deus aon rak an dianav.
Mab-den en deus aon rak e amezeg.
Neuze e kemeran warnon hag e klaskan mont en tu-hont d’am boazioù.
Marteze eo ar pezh a vez klasket din kelenn da gentañ gant ar beajoù : mont pelloc’h eget ma livioù.
En un aerborzh, war kae ur gar, pa zeuer er-maez eus ur vag, ne vern pegoulz e vez dilestret, e ranker kaout fiziañs en unan na an.
En em lezel da heñchañ.
Ha betek-henn n’eus bet den ebet o touellañ ac’hanon morse.
Peogwir ez eo mat an darn vrasañ eus an dud.
Gwelet em eus anezhañ diouzh ma daoulagad, taolennet em eus anezhañ.
Eus Hanoi da Chicago, eus Bucarest da Buenos Aires.
Ne vern petra e vefe hor paseporzh, hor c’hredennoù, hon oadoù hag hor c’hoantoù, an holl ac’hanomp o deus c’hoant da gaout ar
Kuba n’eo ket un dra espar : lezet on bet da heñchañ warni, den ebet n’en deus trubuilhet ac’hanon.
Ha peseurt bro, peseurt pobl, peseurt enezenn!
30 a viz Genver. Dihuniñ a ran en Havana.
An Havana!
Brav ha fresk eo. En em gavet on dec’h da noz.
Gant ar c’housk e oa aet an aon da get.
Evañ a ran ma c’hafe e ti Rosie ha Nicolas, ma mignoned kentañ eus Kuba.
Ha setu unan eus an devezhioù peurvat-se a grog.
New-York City – Kerzu 1995
Ma ne vefe nemet unan, ma ne vefe nemet unan, e vefe hi.
An hini uhelañ, an hini disterañ, an hini folletañ.
Ma ne chome nemet ur pennad bennak, un eilenn bennak hepken, e vije marteze ar re ma’m boa engravet ar marzioù evit kuitaat ar metro ; splujet eo bet ma daoulagad war-zu an oabl teñval ha skrabelloù Times Square.
Eno em boa prest da zigeriñ unan eus ar profoù brasañ eus ma buhez da-geñver avel skorn ar meurvein norzhamerikan evit ar wech kentañ.
Ma devezhioù bale eus Coney Island da Central Park, ul luc’hskeudennerez dorn, Walkman gant ur c’hasedig-skouarn ; ur blijadur skeudennoù ha dassonioù e oa.
Soñjal a rae din ne oa gweledva ebet ken hepken hag an hentoù-kêr-se hag ar gwez a-steud gant ar geoded ramzel en dalenn ziwezhañ
Koulskoude e oa pell an dek devezh-se e Manhattan eus ar re a oa bet empentet ganin.
Un emgav c’hwitet ha muioc’h a dud na oad ket o c’hortoz ac’hanon, ur yenijenn na’m boa ket anavezet biskoazh ken rust, un douger-moneiz bevennet da un nebeud dollaroù.
Met 23 bloaz e oan, dieub ha yac’h e oan, peadra am boa da baeañ ur gambr marc’had-mat, da lakaat ur boned war va fenn : pell a-walc’h e oa an hini vrasañ eus ar binvidigezhioù.
An doked, pont Brooklyn, brummoù kêr : gallout a raen o gwelet, o klevet, o touchañ. Euredoù Camus e oan, Bleunioù an Droug gant Baudelaire ha Bateau Ivre gant Rimbaud war un dro.
Gouzout a rit neuze, e miz Kerzu 1995, e oa me an den pinvidikañ en Amerika a-bezh, ar paotr pinvidikañ er bed.
Tro-dro da Bariz – Eost 1añ 2016
Dec’h em boa gweladennet kastell Versailhez.
Wow, souezhus! Pebezh lec’h digredus…
Ar Frañs-mañ, evit gwir, peseurt istor!
Kompren a ran gwelloc’h perak e vez sachet milionoù a weladennerien bep bloaz gant ar savadur aour-se.
Ma tremener dindan didrouz an niver a vananed toullet ha marvet evit sevel anezhañ, gallout a reer lavaret e oa bet lezet ur savadur gant ar meurvaen Roue Heol a-dreñv dezhañ hag a zo tro-dro d’ar bed a-bezh hiziv c’hoazh…
E-touez an douristed a-leizh er bed a-bezh e oan koulz hag eveldon, met fromet e oan ivez.
Rak soñj am eus bet da Versailhez ur wech kentañ da-geñver ur weladenn skol d’an oad a 8 vloaz, da lavaret eo ez eus… 35 bloaz.
Ha me, ar Pêr vihan 8 vloaz a dremene eus an eil pezh d’egile gant e gamaladed a glas.
Dec’h, e-kreiz ar sal-mañ hag e-touez ar weladennerien, em boa kemeret un nebeud eilennoù evit sellet ouzh ar paotr-se. Ar c’hoarielloù ront en doa hag e zaoulagad e alamandez. Ar sell un tammig er wagenn. Ur paotr bihan dister.
Pa ‘z eus bet kroaziet hor selloù em eus mousc’hoarvezet dezhañ ha kroget em eus d’en em lakaat en e uhelder.
Tamm-ha-tamm em eus tapet e zorn dezhañ ha lavaret em eus dezhañ :
« Ma faotr, n’en deus ket aon, me eo, a-benn un nebeud bloavezhioù.
C’hoant’moa lâr dit… ar veaj a c’hortoz ac’hanout a vo kaer-eston, dreistordinal ; met trubuilhet e vo. N’eo ket aes. Na vezit ket nec’het, pep tra a vo echu. »
Neuze, goustadik, em boa degaset ma daouarn, ha da c’houde divskoaz ar Petit-Pierre war ma lerc’h, hag e-pad un nebeud amzerioù em boa staget anezhañ.
Monrovia – 2005-2007
Mamm Liberia.
Derc’hel soñj ac’hanout. An eñvorenn-mañ ac’hanout.
Chañs am eus bet da anavezout ac’hanout.
Bezañ bet o chom en da di.
Bezañ bet o labourat en da liorzh.
Peogwir ho peus treuzet da c’hoadoù a-hed hag a-led.
Dre an douaroù hag en aer.
Gwez ha gwez ha gwez. Koll a-wel.
Pebezh arvest!
O vezañ ma oa bet degemeret an divrec’h digor,
Eus Robersport da Zwedru, eus Voinjama da Greenville,
Debret ‘teus ac’hanon gant da riz.
Te koulskoude, lazhet en da c’horf hag en da ene,
Te o klask diskargañ an armoù,
A-sav out daoust da se.
Mamma Liberia… Pebezh doujañs!
Boulc’het ‘teus ac’hanon.
Moses, Jeff, ma mignoned musicos, bugale ma c’harter,
Petra oc’h deuet da vezañ?
.
Gouere 2008-Avrel 2009 – Kollet e Bro-C’hall
Sdf on.
Hep ti-annez difiñv.
Er penn kentañ e oa tost birvidik.
Muioc’h a zisparti, muioc’h a labour, muioc’h a gevratoù.
Met ur c’harr-boutin am eus, nebeut a espern arc’hant hag an hañv dirazon.
Kuitaat a ran ar Pireneoù. Brav e oa ar Pireneoù.
Met petra a oa aet mat ganin d’ober eno?
A ya, en un ostel e Lourdes e oan bet o labourat.
Ar gwallreuz a-bezh.
War-lerc’h dek vloaz ezvezañs e oan distroet da Frañs ha kollet e oan eno.
Maen en errance en ur vro na anaveze ket ken.
Neuze e klaskan hag e klaskan.
En deroù e oa tost birvidik eta.
Ar frankiz-se em c’harrigell, ma c’harrigell Ax ruz, da dreuziñ Bro-C’hall.
Gouere
A-walc’h a arc’hant am eus c’hoazh evit lakaat strilheoul er veol.
En ma di-annez vihan e tebran, e kouskan, e ruilh.
30 vloaz on, dougen a ran lunedoù d’ar Jim Morrison.
En uhelgomzerioù e selaouan Riders on the storm.
N’ouzon ket re e peseurt stad emañ, met faziañ a ran.
Evit kevreañ ma ordi hezoug ouzh internet ez an d’ur fast food amerikan brudet.
Prometiñ a ran chom hep boueta netra ennañ, bara evañ kafe enni.
N’eus netra din, un den dilabour oberiant on.
Kas a ran degadoù a zek emstriverien d’an estrenvro.
Diskoachañ… Peogwir ne seblant ket Frañs kaout c’hoant evidon. N’eo ket ar wech-mañ, forzh penaos.
Ha goude-se e vez echu an hañv, berraet e vez an devezhioù, serret e vez ar c’hampoù ha gwastet e vez ma yec’hed.
Tapet em eus “amibes”. Ret eo din gweladenniñ ar privezioù foran pemp gwech, dek gwech ha pemzek gwech bemdez.
Tapout a ran ivez kebell-touseg he zreid hag a ziskargo ac’hanon war ma c’horf a-bezh.
Puten-se a greskiñ a zo spontus.
Gwengolo
Diouzh an noz, en ma vouituretenn, e tilezan an azezenn a-dreñv, e dispakan ur matarasenn ha ne gouskan ket ken fall.
Un devezh e Dunkark (pezh a c’houlennan e Dunkark?!) e resevan un tenn neudenn.
Pennad-kaoz gant un ONG etrebroadel diazezet e Pariz.
Dreist !
Mont a ran da Bariz neuze, tremen a ran ar c’hempenn, met n’on ket dalc’het.
Neuze e choman e Pariz.
Ha kregiñ a ra an traoù da vezañ spontus.
Garzhañ a ran ma c’harr e koad Boulogne, ha goude-se e koad Vincennes.
Mont a ran da walc’hiñ ar strinkerezioù ha kregiñ a ran da gontañ ar sent.
Daoust d’ar goloioù, an tommerezh a vez enaouet ganin a-raok kousket, e krog da vezañ yen.
Kevredigezhel a ran memes tra. Un tammig.
Diskar-amzer a vignoniezh iskis hag a zarempredoù spontus.
E deroù miz Du, ma c’horf laosk.
Deizioù zo on terzhienn ha poan o reiñ lañs din.
Mont a ran betek an ospital Bichat.
Lakaet’vez ac’hanon da sot. Me’soñj din’maon o vont da sutal.
Petra a c’hoarvez din, Doue vat, met petra a c’hoarvez din?
Pelec’h emañ ma Afrika er gêr am eus bet o chom e-pad 5 bloaz?
Ha ma Iwerzhon ivez? Pelec’h’mañ ma bro?
Ha goude-se div gelaouenn vat :
Ur ranndi a vez amprestet e-pad ur mare, ha kavout a ran ul labour debriñ dreist-holl.
Adkavout a ran ar c’hoant tamm-ha-tamm.
Kerzu
Emaon o paouez feurmiñ ur gambr bep sizhun.
Ha neuze unan all. Ha neuze unan all. Ha neuze unan all.
Ar galeourien eo, evit gwir. Ar vuhez a zeiz da zeiz. Met en e sav emaon ha fiñval a ran.
Kenderc’hel a ran da glask labour.
Ret eo din mont d’an traoñ.
Evel kalz « kenvroidi » bresk e tremenan ma nozvezhioù e levraoueg Beaubourg. Abalamour m’eo digoust e vez tommet hag e vez digor betek 22 eur noz.
Genver
Skuilhañ a ran ha derc’hel a ran spi en-dro.
Daoust m’emañ ar goañv o cheñch, ez eus an 18vet arondisamant-se, an tavarnioù bihan pobl a blij din ken.
Emaon o vont da selaou slam, o skrivañ un nebeud testennoù hag o tisklêriañ.
Ar vuhez diouzh lusk ar metro, ar c’hafeoù hag ar c’haeoù e Seine.
Bevañ a ran ivez neuze er mareoù berr-se ma’z eo ken kaer Pariz.
Ya, ken koant eo Pariz.
Kement a dremmoù ha kement a istorioù, kement a donkadurioù hag a eñvorennoù
En em groaziañ hag en em adkroaziañ e Panama.
C’hwevrer
En ma mailbox, ur postel.
Kinnig labour en estrenvro.
A-benn nebeut e vo lakaet ma c’harr-nij da gregiñ gant an emwelioù, an arnodennoù hag ar paperioù. E-kreiz miz Ebrel e vo lakaet ma c’harr-nij.
Ouf. Amen. Alleluia.
Trugarez dit Mari, Jezuz hag an Aotrou a-us!
Derc’hel an taol betek ar 15 a viz Ebrel, Pêr.
Derc’hel an taol betek ar 15 a viz Ebrel !
An deiz a-raok ma oan aet kuit, eus Enez Sant-Loeiz betek ar boulouardoù bras, e oan o kerzhet eürus hag e-unan, kaset gant an dud… “emporté par la foule”.
Emaon o vont da lâr d’ar c’haoustre e Pariz hag e Frañs.
Ur wech ouzhpenn e oan bet adtapet gant ar vuhez en ur nijal.
Bucarest – 22 a viz Kerzu 1993, 23e00
Pelec’h emaon?!
War ur gwele war ar prim en un atalier arzour bihan. Ar radio a vez enaouet, notennoù piano a zeu er-maez. Ren a ra c’hwezh al levrioù, ar c’hoad hag al liv.
Abaoe un nebeud eurvezhioù emaon e Roumania ha start eo din krediñ.
Abred ar mintin-mañ em boa kuitaet ma c’hambr bannlev. Kuitaet em eus al lise ha ma labour 1⁄4 amzer.
Emaon war-nes adkavout Răzvan, ma c’henskriver. Ober anaoudegezh gant e familh e kêr vihan Azuga e-kreizig-kreiz ar Garbated. Tremen asambles ar gouelioù e fin ar bloaz.
An aotrou Cardas en doa ambrouget ac’hanon gant ma c’harr en Orly. Bolan am eus da vat. E-barzh ma dorfenn, chomlec’h prizius he mignoned, ar Savescued a zo o lojañ ac’hanon fenoz, e-kreizig-kreiz kêr-benn.
Ur paper bihan am eus ivez hag a zigorin warc’hoazh e gwiched ar « Gara an Norzh » hag e-lec’h m’eo skrivet e roumaneg : « Ur bilhed evit Az
Ar wech kentañ eo e vefen ken pell ma-unan.
Ne anavezan netra. Ne’m eus soñj ebet. En ur stad diavaez emaon.
Dec’h em boa skrivet em c’helaouenn : « Ar bed zo din-me. »
A-boan en em gavet, n’ouzon ket c’hoazh, met Roumania a vo ken mat evidon.
Tapout ‘raio ac’hanon en he brec’h, gwareziñ ‘raio ac’hanon diouzh ar yenijenn.
Kinnig a raio din he c’hanaouennoù Nedeleg ha blaz garv he mosuk.
Ur familh madelezhus hag he predoù-gouel.
Râzvan, hor bourmenadennoù er menezioù Bucegi, an erc’h betek ar c’henoù.
Hor piknikañ a ra tammoù kig-sall mogedet, fourmaj brevi ha bara diwar ar maez.
Eus Brasov da Sinaia, eus Bran da Talea… Roumania, penaos trugarekaat ac’hanout?
Nu știu cum să-ți mulțumesc…
Berrien (ma maison, my home, mi casa, ma zi) – 13 a viz Gouere 2021
Ar Skol-veur.
Komz eus ar Skol-veur.
Ar veaj dibar all-mañ. Fiziañs am eus en hentad-se, moarvat.
Souezhus eo?
Daoust ha kement a blij d’ar vugale war un dro, ha kement a blij d’ar bankoù-skol war un dro?
Rak ne c’hall netra lakaat ac’hanon d’ober muioc’h, nemet bezañ azezet e-pad eurvezhioù en un añfi gant ur c’helenner dirazon, oc’h
Amañ emaon, kemer a ran notennoù war ma c’haier… Hag ar blijadur eo.
Maen-studi pad, Maen-skol da viken.
Koulskoude e oa bet ret gortoz 38 vloaz evit kas an hunvre-se da benn.
Abalamour ma’z on bet kaset d’ul lec’h all gant ar vuhez, en ur mod all.
E Frañs, en Europa, en Afrika.
Ha goude-se, un devezh en Haiti, Elena a lavaras din : « Sell ouzh da CV, rankout a rafes ober studioù! Bez’ eo ar mailh a vank ma fell dit mont war-raok en un doare micherel. »
Gwir eo, sur a-walc’h.
Ober ur vengleuz, ober a ran goap outañ ; e petra all? Deskiñ, koulskoude, ya, gwir eo e plij din deskiñ.
Met penaos ober, penaos ober? Ha speredek a-walc’h e vin?
Klask a ran neuze, lakaat a ran ma anv, paeañ a ran an notenn ha mont a ran d’al labour : Aotreegezh ha Master 1 war Skiantoù an Deskadurezh Stummadur a-bell gant ar CNED ha Skol-veur Rouan.
En ma lojeiz dister, war an hentoù pe gant ur c’harr-nij etre ma daou vro, e labouran ma c’hentelioù gant entan ha startijenn.
E-pad 3 bloaz e vez kentelioù ha fichennoù ha darnelioù : Istor, pedagogiezh, psikologiezh, stadegoù… Pebezh labour, pebezh skuizhder, met pebezh regal ivez!
Ha dont a ran. Ur burzhud eo, dont a ran a-benn.
Ha kenderc’hel a ran. Ha ne baouezan ket ken.
Hiziv an deiz em eus bepred ur c’hreion hag ur c’halpin em chakodoù.
Evit gallout kemer notennoù, ne ouzer morse.
Atav e vezer enskrivet en ur gentel a c’hortoz ac’hanon en ul lec’h bennak.
E miz Gwengolo e tagan Fac Roazhon 2!
Diplom Skol-veur Studioù Keltiek.
Un arnodenn eus Breizh a bep seurt.
N’on nemet laouen-tre!
Maen-studi pad, skol da viken.
Lakait ‘n em cheñch morse.
Pa oan bet er c’hêrioù bras-se,
Gwelet em boa marvailhoù na’m boa gwelet biskoazh en Iwerzhon.
Met pa oan distroet d’ar vro em boa kavet eno an holl marvailhoù a oa o c’hortoz ac’hanon ».
George Bernard Shaw
23 a viz Here 2023
Tremenet em eus ul lodenn eus an noz o selaou « Rememberings », aodiobook Sinead O’Connor.
Ar pellgomzer hezoug lakaet war ar vatarasenn, o chutellañ e istor din, o vevañ bepred e oa ganin.
Kaer-eston. Ken fromus. God bless you Sinead.
Gant e vouezh hag e daol-mouezh e oa bet kaset ac’hanon betek Dublin, an North Side, betek ma bloavezhioù eus Iwerzhon.
Me beloved Ireland.
Hañv 1998. Mont a ran gant ar c’harr-boutin eus Boulogne da Douvres, goude-se gant ar c’harr-boutin, ha goude-se ar c’harrlestr c’hoazh…
Ur sac’h kein ha pakata bihan, ez an da zont da zont da zont e Dublin, peuzheñvel.
Ma mousc’hoarzh a zo gant ar boued hag ar bleuñv gant ar fuzuilh.
Pa soñjan en dra-se, pegen hardizh eo! Aon ‘vit netra.
Ne c’haller ket krediñ. No fear.
D’an 11 a viz Gourhelen e oa, loc’hañ Tro Frañs, un taol-esae fentus! Rak soñjal a rae din kuitaat ar vro a-benn un nebeud mizioù. Met an deiz-mañ eo a zo kroget en ur mod resis… Tro ar bed e-pad ugent vloaz.
Hag ar pezh a veze lavaret kentoc’h galerius a oa o vont da vezañ sklêrijennet.
E kêr e oa ur bed foll, straedoù stank ha puboù leun a strakal. Mennet e oan gant ma botoù-stlaketez hag ma tog. Implijout a raen an dra-se evit ober ma troad e-kichen Grafton Street ha dastum un nebeud pezhioù.
Tost-tre e oa ma saozneg c’hoazh, met trawalc’h e oa evit pellgomz da Brian, ur mignon d’ur mignon. Kompren e c’hallfen kaout ul lojeiz du-mañ e-pad un nebeud devezhioù nepell diouzh ar South Circular Road. Ouf!
Trugarez da aeled gwarded.
Ar pezh na ouien ket tamm ebet : en em gavout a raen e-kreiz ar boom ekonomikel – ar Celtic Tiger – hag e-korf un nebeud devezhioù,
Evel ma’m bije bevet amañ a-raok. Evel ma vefen distro.
E-touez an holl skeudennoù a viran eus ar bloavezhioù dic’hortoz-se ez eus hini ur paotr yaouank o vont a-dreuz kêr hag o vont d’al labour war krog ar vuhez penn-da-benn.
Kalz a ouelioù ivez. Dreistgwirioù. Reñverioù.
Met da 25 vloazh ha evit menegiñ Jacques Brel, « dav eo d’ar c’horf bezañ brudet ».
Plijout a rafe din distreiñ da Dublin un deiz bennak. Graet ‘vin. N’eo ket diaes. Ret eo kaout arc’hant. Espern un tamm amzer hag arc’hant.
Trawalc’h evit mont da saludiñ en-dro O’Connell Street, Ha’Penny Bridge, an North Side… Ur pennad Niamh zo ivez.
Mont da deviñ ur gouloù en Iliz-veur Sant-Padrig evit diskouez d’ar vro-se, d’an enezenn, d’ar bobl-se, ma c’hrasidigezh vras.
“Oh my love, your love for Ireland will not be in vain.” Sinead O’Connor
Conakry – C’hwevrer 2017
Fall an traoù.
N’on ket gwall vat.
Abaoe bloaz ‘n em droc’h pep tra em buhez.
Tamm-ha-tamm, goustadik, sur a-walc’h.
Ma labour, ma arc’hant, ma danvezioù diabarzh, ma yec’hed.
Un elektron a zo o koll ac’hanon, hep labour, hep sekred, hep gwarez.
N’on ket bras dija ; kollet em eus tost 10 kilo.
Gant ar c’hempouez eo bet lavaret din.
Muioc’h a arc’hant, muioc’h a nerzh, muioc’h a mousc’hoarzh am eus.
Soñjal a ra din n’emañ ket ma dud tro-dro o soñjal ez aan ken fall.
Ma ne vez ket graet un dra bennak gant unan bennak ez an da greviñ amañ.
Ha ne gomprenan ket, gast, ne gomprenan ket.
Ma Afrika, ma Ginea a blij din ken.
Abaoe un nebeud mizioù ez eus bet gwallgaset an arnodennoù gant feulster dic’hortoz.
Pep tra a seblant treiñ a-enep din.
Perak?
Hunvreal a ran e teufe unan bennak da glask ac’hanon.
Lak ma malizenn evidon.
N’em eus roud ebet ken zoken evit paeañ ur bilhed kirri-nij din.
Dont a ran a-benn da c’houlenn sikour daoust da se, daoust d’ar vezh.
Mignoned tost a ra un treuzkas din.
Mignoned tost a ra un treuzkas din. Trugarez.
Dre chañs.
500 euro, priz ur bilhed distro da Bariz. Ar priz evit chom bev.
Met petra emaon o vont d’ober e Frañs?
Da 44 bloaz, na labour, na arc’hant, na lojeiz.
Penaos ober evit distreiñ d’ar vro-se, ma bro din-me hag a zo deuet da vezañ estren?
Goude an holl vloavezhioù-se.
Ha neuze e tegouezho an deiz loc’hañ.
N’ouzon ket penaos e teuan a-benn da ginklañ ma malizenn, da guitaat ma ranndi.
Lezel a ran an hanter eus ma aferioù a-dreñv.
Distrujet on, dizingalet penn-da-benn.
Daoust da se em eus ur bilhed kirri-nij en ma daouarn.
Un nijadenn a-raok mont da Bariz, e-kreiz an noz.
Gant ma mignoned e kemeran un taksi evit mont da aerborzh Konakri.
Emaon o vont da guitaat ur gêr n’hallan ket gouzañv ken, gant mignoned e-barzh hag a blij ken din koulskoude.
Check-in. Pakadurioù. Lienigoù. Tavarn.
« Ur voutailhadig dour mar plij… »
En em welout a ran c’hoazh er sal lestrañ.
An eurioù gortoz, astennet en ur c’horn war al leur, dic’hortoz.
N’on ket marv met n’on ket bev.
Ha goulenn a ran…
Penaos ‘c’hellan ober?
Penaos e ran evit adsevel ma buhez?
Ur film hollgaer
Aerborzhourez an Touked, Pas-de-Calais – 1977
Perak e leñvan? Ne zlefen ket leñvañ.
Azezet on just e-kichen ma mamm ha stardañ a ra ac’hanon en he brec’h.
E surentez ken-ha-ken on… neuze, perak e ouelen?
Gwir eo ez eo digustum an traoù :
Emaomp o paouez diskargañ, kuitaat an douar.
Ret eo din bezañ 5 bloaz hag un dra gentañ eo evidon.
Hiziv an deiz e ran ma badeziant en aer.
« Sell, bihan-tre eo en traoñ… an dud a denn da bourvezidi! »
Ma mamm a yac’h ac’hanon ; sioulaat a ran, sec’hañ a ran ma larvennoù ha goude-se… Souezhet on.
Ma ouiez Maman, goude an deiz-se, peseurt niver a nijerezioù a gemerin em buhez…
Ha biñsaskelloù ivez, pa labourin evit ar Broadoù Unanet.
Eurioù, eurioù ha deizioù en aer.
Meurvorioù, koadeier, traezhennoù trovanel hep harz ebet dirak ma daoulagad. Pebezh chañs…
Ma kontan en deiz hiziv ez eo ur gwall reuz eo ma bilañs karbon moarvat.
Met adtapout a ra hini ar skiant-prenet er vuhez penaos e oa bet lakaet an traoù.
Ma c’hilometradoù da gejañ gant ar bed ma’m eus desket kement-se.
E-touez an holl amzer tremenet a-us an douar, marteze ‘c’hellfen derc’hel ur c’harr-nij.
An hini a gaso ac’hanon da Viêt Nam e miz Eost 1997. Pariz – Moskov – Novossibirsk – Hanoi.
Ma mignon Alex a zo a-du gant ar jeu. Ur veaj dic’hortoz a c’hortoz ac’hanomp!
Vietnam… ur vro hag a reveulzo ma ledredenn hag an hedredenn.
Evel ma’z eo bras ar bed… evel ma’z eo disheñvel ar bed!
Un hir a veaj a-us Europa hag Azia.
Goude ar bladenn bred, an eurvezhioù hag ar skuizhder, e vez ar mare-se m’en em dreser amañ, just en traoñ… moger-kreñv Sina!
An hir-mañ, linennet gant mein a vez o strinkañ a-dreuz ar menezioù, ne c’hall ket bezañ hi hepken.
Sellout a reer, souezhet e vezer. En traoñ, moarvat, tud evel pourvezidi.
Neuze e soñjan en-dro d’ar Pierre bihan-se en hantervoul-se eus an Touquet, e dibenn ar bloavezhioù 70.
Neuze e serran ma daoulagad e-pad ur pennadig, hag un awen bras a gemeran.
Ha trugarekaat a ran don ar blanedenn-Vamm-mañ a zegemer ac’hanon e-pad ur vuhez.
Da heul…
Pierre le Guide... en Bretagne ! 